Een historisch overzicht van Dromen en de manieren om deze te sturen
Over het werk van d’Hervey de Saint-Denys
Carolus den Blanken
In dit historische artikel onderzoeken Carolus M. den Blanken en E.J.G. Meijer de betekenis van Les Rêves et les Moyens de les Diriger; Observations Pratiques, het boek dat in 1867 anoniem verscheen en later werd toegeschreven aan Marie-Jean-Léon Lecoq, markies d’Hervey de Saint-Denys (1822–1892). Het werk geldt als een vroege en uitvoerige studie van dromen en het bewust sturen ervan.
De auteurs beschrijven hoe moeilijk het was om de oorspronkelijke editie te vinden en hoe zij uiteindelijk een exemplaar konden bestuderen. Daarbij bleek dat veel latere verwijzingen naar Saint-Denys niet op eigen lectuur van het oorspronkelijke boek waren gebaseerd. Het artikel zet daarom de bibliografische geschiedenis recht en vestigt de aandacht op verschillen tussen de oorspronkelijke uitgave en latere herdrukken.
Een belangrijk punt betreft de opbouw van het boek en de appendix. De auteurs bespreken welke onderdelen in de heruitgave van 1964 en in de Engelse bewerking ontbreken of gewijzigd zijn. Juist die verschillen zijn van belang voor een goed begrip van de oorspronkelijke tekst en van de experimenten die Saint-Denys beschreef.
Het artikel plaatst het boek bovendien in de context van het leven en werk van de markies. Saint-Denys was sinoloog, schrijver en hoogleraar aan het Collège de France. Zijn nauwgezette droomjournaal, zijn persoonlijke experimenten en zijn pogingen om een theoretisch kader voor droomverschijnselen te ontwikkelen, maken hem tot een opvallende figuur in de geschiedenis van het droomonderzoek.
Den Blanken en Meijer laten zien hoe Saint-Denys’ werk door latere onderzoekers is aangehaald en welke invloed het heeft gehad op de ontwikkeling van het denken over lucide dromen. Hun artikel is zowel een bibliografische correctie als een pleidooi om de oorspronkelijke tekst serieus te bestuderen in plaats van uitsluitend op tweedehands samenvattingen te vertrouwen.
Het artikel verscheen in Lucidity Letter 7(2), 1988, pagina’s 67–79. Een herziene of opnieuw gepubliceerde versie verscheen in Lucidity 10(1&2), 1991, pagina’s 311–322.